Gewoon een rivier verleggen

Bruinkoolmijn bij Inden, Duitsland

De wereld is maakbaar. Tenminste, daar probeert de bruinkoolmijn bij Inden ons van te overtuigen. Tagebau Inden, een open mijn met een totaal oppervlak van 45 km², waar de grond tot 230 meter onder het maaiveld is afgegraven. Jaarlijks wordt hier 22.000.000.000 kg bruinkool gewonnen om vervolgens verstookt te worden in energiecentrales. Bruinkool bevat meer water dan steenkool en levert daarom per verstookte hoeveelheid minder energie dan steenkool. Maar omdat NordRheinland-Westfalen niet op een gasbel zit, zoals Groningen, doen de Duitsers het er maar mee.

Mega excavators
Dus draaien monster machines van 100 meter hoog - en minstens zo breed - dag in, dag uit. Toch is het rustig op het terrein, bijna stil. Totaal 47 km aan transportbanden brengen de kolen van de graafmachines naar de energiecentrale en de afstortplaatsen. Kleurige afvalhopen zand, silt, klei en grind bepalen de horizon.
Je voelt je klein in deze gemaakte wereld en je voelt je groots tegelijk. Hoe kunnen wij als mens zo'n impact op de aarde hebben?

Graafmachines aan het werk in Tagebau Inden

Economie versus natuur
De bruinkoolmijn zeeft de afgegraven landbouwgrond, zuivert het opgepompt grondwater van zware metalen, plant 400.000 nieuwe bomen en struiken en het braakliggende terrein biedt een thuis voor zeldzame heidevogeltjes. We zouden bijna vergeten dat de mijn met bijbehorende energiecentrale het landschap afgraaft, de grondwaterspiegel kunstmatig verlaagt (met alle gevolgen voor de landbouw en naastgelegen natuurgebieden), jaarlijks miljoenen tonnen fossiele brandstoffen verbrandt en hele dorpen laat verplaatsen. Een rivier die de verdere uitbreiding van de mijn bedreigde, maakt na verlegging een wijde bocht om de actieve mijnbouw heen.

De rivier de Inde (voorheen rechtdoor) maakt na verlegging een wijde bocht om de actieve mijnbouw heen

Gewoon een rivier verleggen
De perfecte ondergrond creëren (flood plain), kunstmatige oeverwallen aanleggen (levees) en een mooie mix van bomen planten. Alles is uit de kast getrokken om de rivier over een lengte van 12 km te verleggen.
Na 6 jaar is amper meer te zien dat dit idyllische watertje door de mens is aangelegd. De rivier is gaan meanderen, de buitenbochten eroderen langzaam en in de binnenbochten ontstaan zandbanken (point bars). Blij kwetterende vogels maken het plaatje compleet.

Morfologische kenmerken van een meanderende rivier. De nieuwe rivier de Inde heeft alle morfologische kenmerken van een natuurlijke rivier

Natuur(lijk)
Dan rijst de vraag: wat is natuur? Wanneer is iets natuurlijk? Hoe 'echt' is Nederland, met z'n aangelegde bossen, door menselijke invloed ontstane stuifzandgebieden, strandsuppleties en genetisch gemanipuleerde, pitloze druiven? De wereld is maakbaar of de natuur is veerkrachtig en past zich aan onze grillen aan. Kwestie van door wiens ogen je het bekijkt.

© MS